…

ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު ރަށް، ލ. ގަމަށް އަޅުގަނޑަށް މި އާދެވުނީ 10 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އޭރާއި މިހާރާ އަޅާބަލާއިރު، މި ރަށާއި މި ރަށާ ގުޅިފައިވާ ފޮނަދު އަށް އުމްރާނީ ތަރައްގީތަކެއް ވަނީ އައިސްފަ އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ހައިރާންވި ކަމަކީ މި ދެރަށުގެ ވެސް އަދި ހާއްސަކޮށް ގަމުގެ މަގުތަކުގެ ހާލަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވެފައި އޮތުމެވެ.

ނާއިލާ ލެބޯޓްރީގައި މަސައްކަތްކުރައްވަނީ: އޭނާގެ ޕީއެޗްޑީ ތީސިސް ހާއްސަކުރައްވާފައިވަނީ ރިހާކުރުގެ ދިރާސާތަކަށް

ރިހާކުރުގައި ވިހަވާ ވަރަށް ހިސްޓަމިން ހުރޭ: ދިރާސާ

ރާއްޖޭގައި ހާއްސަކޮށް އުފައްދާ ރިހާކުރަކީ ދިވެހިންނަށް ވަރަށް މީރު އެއްޗެކެވެ. އެކަމަކު ރިހާކުރު ކެއުމުން ތަފާތު މައްސަލަތައް ބައެއް ފަހަރު ދިމާވެ އެވެ. އެ މައްސަލަތަކުގެ އަސްލު ސައިންސްވެރިންގެ ބަޔަކު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހޯދައިފި އެވެ.

ފުޑް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާ އިން ޕީއެޗްޑީ އަށް ކިޔަވަމުން އަންނަ ދިވެއްސަކު އިސްވެ ހުރެގެން ކުރި ދިރާސާއަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި އިންސާނުން ވިހަވާން މެދުވެރިވާ ހިސްޓަމިން ސިއްހަތަށް ނުރައްކާ މިންވަރަށް ރިހާކުރުގައި ހުރެ އެވެ. އެ ދިރާސާ މި އަހަރުގެ މާޗް މަހު ވަނީ ފުޑް ކެމިސްޓްރީ ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކޮށްފަ އެވެ.

ނިއު ޒީލެންޑްގެ މެސީ ޔުނިވަސިޓީގައި ތައުލީމް ހާސިލްކުރައްވަމުން އަންނަ އައިޝަތު ނާއިލާގެ ތީސިސް ހާއްސަކުރައްވައިފައި ވަނީ ރިހާކުރުގެ ތަފާތު ދިރާސާތަކަށެވެ. އެކަމަށް އޭނާ މިހާރު ވަނީ ހަތަރު އަހަރު ހޭދަކުރައްވައިފަ އެވެ.

ނިއު ޒީލެންޑްގެ އިންސްޓިޓިއުޓް ފޯ ޕްލާންޓް އެންޑް ފުޑް ރިސާޗް ލިމިޓެޑާއި އޮޓާގޯ ޔުނިވަސިޓީ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ލިންކަންއާ ގުޅިވަޑައިގެން ނާއިލާ ހެއްދެވި މި ދިރާސާ ހާއްސަކޮށްފައި ވަނީ ރިހާކުރު ކެއުމުން ދިމާވާ މައްސަލަތަކަށެވެ.

"ރިހާކުރާ ބެހޭ ސައިންޓިފިކް އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ނެތީމަ އަޅުގަނޑު ޝައުގުވެރިވީ އެ މައުލޫތު ހޯދަން. ރިހާކުރު ކޭމަ ބައެއް ފަހަރު އަނގަ ކެހުން ކަހަލަ މައްސަލަތައް ދިމާވޭ. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވީ އަނގަ ކަހަނީ ކީއްވެގެންތޯ ބަލަން،" ފަސް މީހުންގެ ޓީމަކުން ކުރި ދިރާސާއާ ބެހޭގޮތުން ނާއިލާ ވިދާޅުވި އެވެ. "ކުރިން އަޅުގަނޑު ހުންނާނެ ރިހާކުރުގެ ވަރަށް ގިނަ ފައިދާތަކެއް ހުރި ކަން އެނގޭ ދިރާސާއެއް ވެސް ކޮށްފައި. އެ ގޮތުން ރިހާކުރުގައި ޕްރޮޓީން ވަރަށް ގިނަ ކަމާއި އޭގައި އޮމޭގާ 3 ވެސް ހުންނަ ކަން ވާނީ ހޯދިފައި."

ހިސްޓަމިން އުފައްދާ ބެކްޓީރިއާ ރިހާކުރުގައި ހުންނަން މެދުވެރިވާ ސަބަބަކީ ނާއިލާ ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި ބޭނުންވާ ފިނިހޫނުމިނުގައި މަސް ނުބެހެއްޓުމެވެ. އެހެންކަމުން ބެކްޓީރިއާ އުފެދެނީ ރިހާކުރު ކެއްކުމުގެ ކުރިން، މަހުގައި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"މަސް ފިނިނުކޮށް 16 ގަޑިއިރު ހޭދަވެއްޖެ ނަމަ މަތީ ދަރަޖައަކަށް ހިސްޓަމިން އުފެދިފައި ހުންނަ ކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފަ އެވެ،" ދިރާސާގެ މައްޗަށް ނާއިލާ ލިޔުއްވާފައިވާ ޕޭޕަރުގައި ވެ އެވެ.

"ދިރޭ މަހުގައި ގުދުރަތީ ގޮތުން ބެކްޓީރިއާ ހުންނަނީ މަހުގެ ހަމާއި ކަރުތާފަތުގަ އެވެ. ނަމަވެސް މަސް މަރުވުމުން ބެކްޓީރިއާތައް މަސްގަނޑުގައި އަށަގަނެ އެވެ. އަށަގަތުމަށް ފަހު، އިތުރުވުމަށްޓަކައި މަހުގައި އެކުލެވޭ މާއްދާއެއް ކަމަށްވާ ހިސްޓިޑިން ކާނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން މި މާއްދާ ބަދަލުވަނީ ހިސްޓަމިން އަށެވެ."

ނާއިލާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ހިސްޓަމިން އަކީ ބަޔޯޖެނިކް އެމައިންސް އެކެވެ. ހިސްޓަމިންގެ އިތުރުން ވެސް ނުވަ ބަޔޯޖެނިކް އެމައިންސް ރިހާކުރުން ވަނީ ހޯދާފަ އެވެ. ބަޔޯޖެނިކް އެމައިންސްގެ ތެރޭގައި ޕުޓްރެސިން އާއި ކެޑެވެރިން، ހިސްޓަމިންގެ އިތުރުން، އެކުލެވޭނަމަ ހިސްޓަމިންގެ ވިހަކަން ރިހާކުރުގައި އިތުރުވާނެ ކަމަށް ނާއިލާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ރިހާކުރުން ބެކްޓީރިއާ ނަގާފައި ބަޔޯޖެނިކް އެމައިންސް ހުރިތޯ ބެލީ. ބަޔޯޖެނިކް އެމައިންސް އަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބެކްޓީރިއާ އިން އުފައްދާ ކެމިކަލްތަކެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ރާއްޖޭގެ އުތުރާއި ދެކުނާއި މެދުތެރެއިން ރިހާކުރު ހޯދައިގެން ޓެސްޓްކުރި 28 ސާމްޕަލްގެ ތެރެއިން ހުރިހާ ސާމްޕަލަކުން ވެސް ބަޔޯޖެނިކް އެމައިންސް ފެނުނެވެ. އެއީ ތިން ސާމްޕަލަކުން ،9 10 ސާމްޕަލަކުން ،8 ހަ ސާމްޕަލަކުން ،7 ތިން ސާމްޕަލަކުން ،6 ފަސް ސާމްޕަލަކުން 4 އަދި އެއް ސާމްޕަލުން 1 ވައްތަރުގެ ބަޔޯޖެނިކް އެމައިންސް އެވެ.

ޓެސްޓްކުރި ސާމްޕަލްތަކުގެ ތެރެއިން 50 ޕަސެންޓަށް ވުރެ ގިނަ ސާމްޕަލުން ވިހަވާ ވަރަށް ( 500 ޕީޕީއެމް) ހިސްޓަމިން ވަނީ ފެނިފަ އެވެ.

"އިންސާނުންގެ ސިއްހަތަށް ނުރައްކާ ކަމަށް ބެލެވޭ މިންވަރަށް ހިސްޓަމިން ހުރި ކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފަ އެވެ،" ނާއިލާގެ ޕޭޕަރުގައިވެ އެވެ.

ހިސްޓަމިން ވިހަވުމުގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގައިން ފިތް ނެގުމާއި މޫނު ދުޅަވުމާއި ހިރުވުމާއި ތުންފަތް ދުޅަވުމާއި ބޮލުގައި ރިއްސުމާއި ހޮޑުލެވުމާއި ހުންއައުން ހިމެނެ އެވެ.

ކުރިން ހަދާފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ރެންޑަމްކޮށް ދެ ސާމްޕަލަކުން ބެކްޓީރިއާ ނަގާފައިވެ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން 14 ބެކްޓީރިއާއެއް ހިސްޓަމިން އުފައްދާތޯ މި ދިރާސާގައި ޓެސްޓްކުރި އެވެ. ހިސްޓަމިން އުފައްދާ ކަމަށް ދެއްކީ ވަރަށް މަދު މިންވަރަކަށް 12 ބެކްޓީރިއާއިންނެވެ. އެހެންކަމުން ހިސްޓަމިން ގިނަ ރިހާކުރު އުފައްދާފައި ވަނީ ގިނަ އިރު ފިނިނުކޮށް ހުރި މަހުން ކަމަށާއި އޭގެ ސަބަބުން ހިސްޓަމިން އުފައްދާ ބެކްޓީރިއާ އިތުރުވުމުން ކަމަށް ވަނީ އެނގިފަ އެވެ.

ޕޭޕަރުގައި ބުނެފައިވަނީ ބޮޑަށް ބެލެވޭގޮތުގައި ރިހާކުރުގައި ހިސްޓަމިން އެކުލެވިގެން އަންނަނީ ރިހާކުރު ހެދުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ އެ ހެދުމަށް ކައްކާފައި ހުންނަ ގަރުދިޔަގަނޑު ތެރެއިން ކަމަށެވެ.

"އެ ގޮތަށް ދިމާވަނީ މަސް ފިނިނުކޮށް ގިނަ އިރުތަކެއް ފަހުން، މަސް އުކާނުލާން ވެގެން ރިހާކުރު ކައްކާތީ. މި ގޮތުން ވަރަށް ބައިވަރު ހިސްޓަމިން އިތުރުވެފައި ހުއްޓާ މި ކެއްކެނީ،" ނާއިލާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ރިހާކުރުގައި ހުންނަ ހިސްޓަމިން އުފައްދާ ވައްތަރުގެ ބެކްޓީރިއާ އަކީ ހޫނަށް ސެންސިޓިވް އެއްޗަކަށް ވުމުން އެ ބެކްޓީރިއާގެ ބާރު މަސް ކައްކާ އިރު ކެނޑިގެންދާނެ ކަމަށާއި އެހެންކަމުން އޭގެ ކުރިން ހިސްޓަމިން އުފެދިފައި ނެތް ނަމަ ރިހާކުރުގައި ހިސްޓަމިން ނުހުންނާނެ ކަމަށް ނާއިލާގެ ޕޭޕަރުގައި ވަނީ ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.

"ރިހާކުރުގައި ހިސްޓަމިން ހުރުން ކޮންޓްރޯލްކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވާނެ. ސަބަބަކީ ހިސްޓަމިން އުފެދުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައި މަސް ފިނިކޮށްގެން ގެންގުޅުމަކީ އާއްމުންނަށް ދަތިކަމެއް. އެއީ ފިނިކުރުމުގެ ވަސީލަތްތައް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނެތުމުގެ ސަބަބުން،" ނާއިލާ ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ ވިދާޅުވާގޮތުގައި ހިސްޓަމިން އުފެދޭ ފަހުން ނައްތާލަން އުނދަގޫވާނެ އެވެ. ސަބަބަކީ ހިސްޓަމިން އަކީ ހޫނަށާއި ކެމިކަލްތަކަށް ސްޓޭބަލް އެއްޗަކަށް ވުމެވެ. ނަމަވެސް ހިސްޓަމިން މަދުކޮށްދޭ ބެކްޓީރިއާ އާއި އެންޒައިމް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ކަމަށް ނާއިލާގެ ޕޭޕަރުގައި ހުށަހަޅާފައިވެ އެވެ.

މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ (އެމްއެފްޑީއޭ) ގެ ވަޒީފާގައި އުޅުއްވަމުން ޕީއެޗްޑީ އަށް ވަޑައިގެންނެވި ނާއިލާގެ ތީސިސް އެކްސްޕެރިމެންޓްތަކުގެ 99 ޕަސެންޓް ވަނީ ނިންމަވާފަ އެވެ. މިހާރު އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދަވަނީ ލިޔުއްވުމުގެ މަސައްކަތެވެ.

"އަންނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހު ރާއްޖެ ދާން އަޅުގަނޑު އުއްމީދުކުރަން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މަސްދަރު: ހަވީރު އޮންލައިން

 މިއުވާން މުހައްމަދު 


ލ އިސްދޫ މީހަކު ފެނުމުން ހަރުކުލައިގެ ވަރަށް ގިނަ މީހުން ބުނާ ވާހަކައެއް އޮވެއެވެ. އެއީ އިސްދޫ ބަޔަކު ރައީސް މައުމޫނުގެ ފޮޓޯފުޅަކަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތައިގެން އަދަބު ލިބުނު ވާހަކައެވެ. ރައީސް މައުމޫނުގެ ފޮޓޯފުޅަކަށް އެމީހުން އިހާނެތިކޮށް ހިތީ ކީއްވެގެންތޯ މިހާ ހިސާބުން ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އަދި އެމީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ލާއިންސާނީ އަނިޔާތަކުގެ ވާހަކަ އެނގެން ބޭނުންވާ މީހުން ގިނައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިކަމާއި ބެހޭ ގޮތުން އިސްދޫ މީހުންނާ ސުވާލު ކުރުމުން މިކަމުގެ ހަޤީޤަތް ދަންނަ މީހުން މަދުކަން ފާހަގަކޮށްލެވުނެވެ. އެކަން ކުރީ ކޮން ބައެއް ކަން އެނގުނުނަމަވެސް، އެކަން ހިނގީ ސީދާ ކިހިނެއްކަމެއް އެމީހުންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ކޮންމެއަކަސް ތާރީޚުގައި ހިނގާފައިވާ ކަމެއްކަމަށްވުމާއި އެކު، އަދި މިކަމާއި މެދު މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ މީހުންގެ އަދަދު މަދު ކަމާއި އެކު، މިކަން ހިނގި ގޮތް ރާއްޖެ ޓީވީގެ ބެލުންތެރިންނަށް ގެނެސްދިނުމުގެ ޝައުޤުވެރިކަން އުފެދިއްޖެއެވެ. މިކަމާއި ބެހޭ ގޮތުން އެންމެ ރަނގަޅު އެންމެ ސައްހަ މައުލޫމާތު އެނގޭނެ ގޮތަކީ އިސްދޫއަށް ގޮސް، އެމީހުންނާއި ބައްދަލުކޮށްގެންކަމަށްވާތީ، އެކަމުގެ ޝައުޤުވެރިކަމުގައި އަޅުގަނޑު އިސްދޫއަށް ދިޔައީމެވެ.

ތާރީޚީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އިސްދޫގެ ރައްޔިތުންނަކީ މަސައްކަތްތެރި ބައެކެވެ. ރައީސް މައުމޫންގެ ފޮޓޯފުޅަކަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތައިގެން އަދަބު ލިބުނު ގިނަ މީހުންނަކީ މަސްވެރިކަން ކުރާ ބަޔަކަށްވުމުން އެމީހުންނާއި ބައްދަލުކުރެވެން އޮތީ ހަމައެކަނި ހުކުރު ދުވަހެވެ. ހުކުރު ދުވަހު އިސްދޫއަށް ގޮސް އެރަށު އެކި މީހުން ކައިރިން އަހައިގެންނާއި އަދި އެކަމުގައި އަދަބު ލިބުނު މީހުން ކައިރިން އެހާދިސާ ހިނގި ގޮތް އޮޅުން ފިލުވީމެވެ.

މިގޮތުން ފުރަތަމަ އަޅުގަނޑު ބައްދަލުކުރީ އިސްދޫ ހަސަން މުހައްމަދާއެވެ. ހަސަން މުހައްމަދު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި މިކަމެއް ހިނގީ 1987 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. ދުވަސްވަރަކީ ހަސަން މުހައްމަދުގެ އެންމެ ޒުވާން ދުވަސްވަރެވެ. އެފުރައިގެ އެހެން ޒުވާނުންނެކޭ އެއް ގޮތަށް ލާނެތް ކަންތައްތައް ހަސަން މުހައްމަދަށްވެސް ހުރީ ކުރެވިފައެވެ. ނަމަވެސް، މައުމޫންގެ ފޮޓޯފުޅަކަށް ގޯނާ ކުރީ ފަހުން ވާނެ ގޮތެއް ވިސްނައިގެނެއް ނޫނެވެ. އަދި ރައީސް މައުމޫންގެ އަނިޔާވެރިކަން އެހާ މިންވަރަށް ހުންނާނެކަން އެނގިގެނެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަސަން މުހައްމަދު ބުނި ގޮތުގައި މިކަމެއް އެންމެ ފުރަތަމަ ހިނގީ ރަށު އޮފީހުން އެދުވަސްވަރު ބަލަމުން ދިޔަ އޭނަގެ ރަހުމަތްތެރިއެއްގެ މައްސަލަޔަކާއި ގުޅިގެން ހިތްހަމަނުޖެހިގެން އެމައްސަލައާއި ގުޅޭ ބައެއް ލިޔެ ކިޔުންތައް ރަށު އޮފީހުން ނަގައިދިނުމަށް ހަސަން މުހައްމަދުގެ އެހީއަކަށް ތަކުރާރުކޮށް ރަހުމަތްތެރިޔާ އެދުމުން އެކަން ކޮށްދިނުމަށް އެއްބަސްވެ، އެލިޔުންތައް ނެގުމަށް ރަށު އޮފީހަށް ދިޔަ ހިސާބުންނެވެ. ހަސަން މުހައްމަދު ރަށު އޮފީހަށް ދިޔައީ އެރޭ ދަންވަރު އޭނަގެ އެހެން ގާތް މީހަކާއި އެކުގައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ނަސީބު ދެރަކަމުން ރަށު އޮފީސް ތަޅުލާފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން ލިޔުންތައް ނަގަން ވަދެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. އެކަމާއި ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ހުރެ އެއްލި ކަޅިއަކުން ހަސަން މުހައްމަދުގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ ރަށު އޮފީހުގެ ފެންޑާގައި ވަރަށް ރީތިކޮށް، ފްރޭމްކޮށް ބަހައްޓާފައި ހުރި ރައީސް މައުމޫންގެ ޒުވާން ފޮޓޯ ފުޅެކެވެ. މާބޮޑު ވިސްނުމެއް ޚިޔާލެއް ފިކުރެއް ނެތި ރަހުމަތްތެރިޔާއާއި ދެމީހުން ނިންމީ އެފޮޓޯފުޅު ނަގައިގެން ދިޔުމަށެވެ. ފޮޓޯފުޅު ނަގައިގެން އެދެމީހުން ދިޔައީ ރަށުގެ ބޮޑު މަގުން އަތިރިމައްޗާއި ދިމާލަށެވެ. އަތިރިމައްޗަށް ފޭބުމާއި އެކު ދެން ޚިޔާލަށް އައީ އެމީހުން ނަގައިގެން އައި ފޮޓޯފުޅު އަތިރިމައްޗަށް އެއްލާލުމަށްފަހު އޭގެ ބޭނުން ދެން އިތުރަށް ނުކުރެވޭ ވަރު ކުރުމަށެވެ. ކޮންމެއަކަސް އެރޭ މިކަމެއް ކުރުމަށްފަހު ދެރަހުމަތްތެރިން ގެއަށް ނިދަން ދިޔައީ މާބޮޑު ޚިޔާލެއް ނެތި ކުރިއަށް އޮތް ދުވަހު ކުރިމަތިވެދާނެ ބިރުވެރިކަމަކަށް ވިސްނައިގެނެއް ނޫންނެވެ.

ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އިރު އެރި އިރު ކަމަކުދާކަށް ނެތެވެ. މުޅި ރަށުތެރޭގައި އޮތީ ރައީސް މައުމޫންގެ މާތްވެގެންވާ ފޮޓޯފުޅަކަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތާ، އެފޮޓޯފުޅު ތަޅާލި ވާހަކައެވެ. މިފަދަ ބޮޑު ޖަރީމާއެއް ހިންގި ބަޔަކު ހިފާ ހައްޔަރުކޮށް އަދަބު ދިނުމުގެ އަމުރު އައީ ލަސްތަކެއް ނުވެއެވެ. މިކަން ހިނގީ ކިހިނެއްކަން ރަށު މީހުންނަށް ފަޅާއެރީ މިކަމުގައި ހިމެނުނު އެކަކު އެވާހަކަ ދެއްކުމުންކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ފޮޓޯއަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތި މައްސަލައިގައި ބައިވެރިވެސް ނުވާ މީހުންނާއި ބައިވެރިވި މީހުންނާއި އެއްކޮށް ހައްޔަރުކޮށް، ބޮޑެތި އަދަބުތައް އެމީހުންނަށް ދިނެވެ.

މައްސަލައިގައި އަދަބު ލިބުނު މީހުންގެ ތެރޭގައި ކަމާއިނުވެސް ބެހޭ މީހުންވެސް ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެކަކީ ހަސަން މުހައްމަދުގެ ބޭބެ، އަބްދުލްހަމީދުއެވެ. ރަށު އޮފީހަށް ވަންނަން ހަސަން މުހައްމަދާއި އޭނަގެ އެކުވެރިޔާ މަސައްކަތްކުރި އިރު ކަންދިމާވި ގޮތުން އަބްދުލްހަމީދު ހުރީ އަންހެން ކުއްޖަކާއި އެކު ގެއެއްގެ މަގުފާރު ކައިރީގައި ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. މައްސަލައިގައި އަބްދުލްހަމީދުގެ ކުށަކީ އެރޭ ހޭލާ އެތަނުގައި އަންހެން ކުއްޖަކާއި ވާހަކަ ދައްކަން ހުރެވުނުކަމެވެ. އަބްދުލްހަމީދު އެކުއްޖާއާއި ވާހަކަ ދައްކަން ފާރުކައިރީގައި ހުއްޓާ 2 ފިރިހެނަކު މަގުގެ އަނެއް ފަރާތުން ދިޔަތަން އޭނައަށްވެސް ފެނުނެވެ. އެއީ ކޮންބައެއްކަން ނުވަތަ ކީއްކުރާ ބައެއްކަން އަބްދުލްހަމީދަށް އެނގިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އަބްދުލްހަމީދު ކުށްވެރިވީ ރަށުތެރޭގައި ބޮޑު ނުބައިކަމެއް ހިނގައިގެން އުޅޭ އިރު، އެކަމުގެ މައުލޫމާތު ލިބި، އެކަން ސިއްރުކޮށްގެން ހުރީތީވެއެވެ. އަބްދުލްހަމީދަށްވެސް މިމައްސަލައިގައި ޖަލުގައި އަދަބު ލިބި އަރުވާލާފައިވެއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، މިކަމެއް ހިނގިރޭގެ ފަހު ދުވަހު ފޮޓޯ ނެގި ހަސަން މުހައްމަދާއި، އަބްދުއްރަހީމާއި، ލިޔުންތައް ނަގައިދޭން ހަސަން މުހައްމަދުގެ އެހީއަށް އެދުނު ރަހުމަތްތެރިޔާއާއި ކަމާއި ނުވެސް ބެހޭ އަބްދުލްހަމީދާއި މުހައްމަދު ކިޔާ ޒުވާނަކު އަނިޔާވެރިކޮށް ހައްޔަރުކޮށްގެން މާލެ ގެނެވުނެވެ. އަދި ޖަލުގައި އެމީހުންނަށް ކުރި އަނިޔާތަކީ އެމީހުންގެ ހިތުން ފިލާނެ އަނިޔާ ތަކެއް ނޫނެވެ. އެމީހުންގެ އަތުގައި ފުރަގަހަށް ވާގޮތަށް ބިޑިއަޅުވާ، ގައިގައި ހަކުރު ފަނި އުނގުޅާ، ގަޔަށް ހިނި އަރުވާ، އެތައް އަނިޔާއެއް ކުރިއެވެ. އެދުވަހު ހައްޔަރުކުރެވުނު ބައެއް މީހުންނަށް އިސްދޫގައި އަތޮޅުވެރިޔާގެ އަމުރަށް ދެވުނު އަދަބުތައް ލޮލުން ފެނުނު މީހުން އަދިވެސް އަސާރާއިއެކު، އެވާހަކަ ދައްކައެވެ. އެދުވަހު ހައްޔަރުކުރެވުނު މީހުންގެ ތެރެއިން މުހައްމަދު ކިޔާ ޒުވާނަކީ މިމައްސަލައިގައި ނުވެސް ހިމެނޭ ޒުވާނެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެކަން ހިނގި ގޮތް އެނގޭނެކަމަށް ބުނެ މުހައްމަދަށް ރަށުގައިވެސް އަދި ޖަލުގައިވެސް ބޮޑެތި އަނިޔާދިނެވެ. އޭނާ ރަށުން ބާލައިގެން ޖަލައް ގެނައީ ވާޖަހާފައެވެ.

ކޮންމެއަކަސް ރަށު އޮފީހުގެ އިސްދޫ ސެކްޝަންގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފޮޓޯފުޅަކަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތުން ވެގެންދިޔައީ ބަޔަކު ކުރިން ހީވެސްކޮށްފާ ނެތް ވޭނާއި އަޒާބު ލިބިގެންދިޔަ، ބޮޑު ކުށަކަށެވެ. އެތައް ބަޔަކަށް ޖަލުގެ އަނިޔާއާއި ބޮޑެތި ހުކުމްތައް އައިކަމަކަށެވެ. އެންމެ ފަހުން އެވާހަކަތައް އޭރުގެ ނޫސްތަކުގެ ފަލަ ސުރުޚީތަކުންވެސް ޖާގަ ހޯދިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލެވުނު ކަމަކީ މީހުންނަށް ނުހައްޤުން ލިބުނު އަދަބުތަކުގެ ވާހަކަޔަށްވުރެ ބޮޑަށް ފަލަސުރުޚީތަކުގައިވެސް ފާހަގަކޮށްފައިހުރީ، ރައީސް މައުމޫންގެ ފޮޓޯފުޅަކަށް ގޯނާކުރި ވާހަކަޔާއި، ހަލާކުވި ފޮޓޯފުޅުގެ ބަދަލުގައި އިސްދޫއަށް މައުމޫންގެ އައު ފޮޓޯފުޅެއް ނުލިބިގެން އުޅޭ ވާހަކަތަކެވެ.

ޢަދާލަތު ޕާޓީން ރާއްޖޭގައި ބަޣާވަތްކުރުމަށްފަހު އުފެއްދި އެންމެ ފުޅާ ކޯލަޝަނުން ވަކިވުމަށްފަހު، އެޕާޓީން ދެން ގުޅޭނީ ކޮން ޕާޓީއަކާތޯ ބެލުމަށްޓަކާ، ޢަދާލަތުގެ މެންބަރުންގެ ފަރާތުން ފުޅާ ސާރވޭ އެއް ނެގިވާހަކައާއި އެސާރވޭއިން ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއާ ގުޅުމަށް 83% ތާއީދު ލިބުނުކަމަށް، އެޕާޓީގެ ނޫން ބަޔާނުގައި ލިޔެފައިއޮތް އޮތުމަކީ ކަނޑައެޅިގެން ހަދާފައިވާ ދޮގެކެވެ. އަދި އެއީ ރައްޔިތުން އޮޅުވާލުމުގެ ގޮތުން ހަދާފައި އޮތް، އިޔަހޫދި ޙީލަތަކެވެ. އޭގައި ކިތަންމެ ހެއްކެއް އެބަހުއްޓެވެ.

1- ފުރަތަމަ ހެއްކަކީ ޢާދާލަތުގައި މިހާރު އެންމެ އިސްކޮށް އުޅޭ ޝައިޚު ޢިމްރާނާއި ޝައިޚު ޝަހީމާއި ޑރ. މައުރޫފަކީ މިފަދަ މަކަރާއި ޙީލަތް ހެދުމުގައި، އަދި މިފަދަ އޮޅުވާލުމުގެ ތެރެއިން ޢަދާލަތުގެ މެންބަރުންގެ ލޮލުގައި މަކަރުވެރި، ދޮގުވެރި އަނގުދުން ކިތަންމެ ފަހަރެއްގެ މަތިން އަޅުވާފައިވާ ބައެއް ކަމުގައި ވާތީއެވެ. 2008 ވަނަ އަހަރު ޢަދާލަތުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ މަޖިލީހުން، ޢަދާލަތު ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތި ނުލާނެ ކަމަށާއި، އަދި ކުރީގެ ރައީސް މައުމޫނަށް ތާއީދުވެސް ނުކުރާނެ ކަމަށް ނިންމި ނިންމުމާ ގުޅިގެން، މަޝްވަރާ މަޖިލީހުން ނިންމާފައިވަނީ ޢަދާލަތު ޕާޓީން ބައިވެރިވާނެ ޕާޓީއެއް ނުވަތަ ފަރާތެއް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި ދިރާސާކުރާނެ 5 މެންބަރުންގެ ކޮމެޓީއެއް ހޮވުމަށާއި ޢަދާލަތު މެންބަރުންގެ ޚިޔާލެއްވެސް ހޯދުމަށެވެ. އަދި އެކޮމެޓީގައި އިސްކޮށްތިބެ މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި މަޢުރޫފާއި ޢިމްރާނާއި ޝަހީމު ހިމެނުނެވެ. މިގޮތުން އެފަހަރު އެބުނާ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ފޯމެއް ފުރައިގެން މެންބަރުންގެ ފަރާތުން އެމީހުންގެ ޚިޔަލު ހޯދުނެވެ. އަދި ޚިޔާލު ފޯމުތަކުން އެންމެ ގިނަ މީހުންގެ ތާއީދު ލިބިފައިއޮތީ އެމްޑީޕީއަށެވެ. އޭގެފަހުން ޙަސަން ސަޢީދަށެވެ. އެންމެފަހުން ކަންވެގެން ދިޔައީ މެންބަރުންގެ ޚިޔާލާ އެއްގޮތަށްތޯއެވެ؟ މިފޯމުތަކުގެ ވާހަކަ ދެކެވިގެން ދިޔަ ވަގުތެއްގައި ޢިމްރާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެއީ ތިމަންނާމެން މެންބަރުން ރުއްސުވުމަށް ފުރުވާ ފޯމުތަކެއްކަމަށާއި އެއީއަކީ އެއަށް ޢަމަލުކުރަން ފުރުވާ ފޯމުތަކެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ކަންކުރީވެސް އެހެންނެވެ. އޭގެ ގިނަ ފޯމުތައް ލަމުންދިޔައީ ވަށަގަނޑަށެވެ. އެއިން ފޯމެއް އެމީހުން ނުވެސް ބަލައެވެ. މިހިރީ މިމީހުންގެ ތެދުވެރިކަމާއި އިންޞާފެވެ. ޢަދާލަތުގެ ޢަދުލުވެރިކަމެވެ. އީމާންތެރިކަމުގެ ފުރިހަމަކަމެވެ. މިހާރުވެސް އެމީހުން ޕާޓީގެ މެންބަރުންނަށް ދިނީ ހަމަ މިލަނޑެވެ.

2- ޢަދާލަތުން ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން އެބުނާ ސާރވޭއެއް ނުކުރާ ކަމުގެ ދެވަނަ ހެއްކަކީ އެމީހުން ފުޅާ ކޯލިޝަނުން ވަކިވިކަން އިޢުލާންކުރިތާ ދެވަނައަށްވީ ދުވަހު ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއާ ގުޅިއްޖެކަމުގެ އިޢުލާން ކުރިކަމެވެ. އެހެން ކަމަށްވާނަ "ފުޅާ ސާރވޭ" އެއް ކޮށްގެން އޭގެ 83% ހޯދީ ކޮން ބައެއްގެ މެދުގައި ބޭއްވި ސާރވޭ އަކުންބާއެވެ. ރާއްޖެތެރެއަށް ފޮނުވީ އެއިން ކިތައް ފޯމުބާއެވެ! އަނެއްކާވެސް މިއީ ކުރީގައި ހެދިގޮތަށް، ޢިމްރާނާއި ޝަހީމާއި  މަޢުރޫފާއި މުޢިއްޒާއި އިލްޔާސާއި މިފަސް މީހުންގެ މެދުގައި ބޭއްވުނު ސާރވޭއަކުން ލިބުނު 83% ތޯއެވެ؟ ނުވަތަ "ކުން" ގެ ކާފާއި ނޫނާއި ދެމެދުހައި ހަލުއިކޮށް، މިފަދަކަންކަން ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަ ކަން މާތް ﷲގެ ޙަޟުރަތުން މިމީހުންނަށް ލިބުނީ ބާއެވެ!

3- ތިންވަނަ ހެއްކަކީ، މިމީހުން ފުޅާ ކޯލިޝަންގައި ބައިވެރިވި އިރު، މެންބަރުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމެއްނެތި، އެފުޅާ ކޯލިޝަން މާފުޅާވެގެން އެކޯލިޝަނުން ވަކިވިއިރުވެސް މެންބަރުންގެ ޚިޔާލު ހޯދުމެއްނެތި، އަލުން ޖުމްހޫރީއާ ގުޅެންވުމުން، ނުވަތަ އެހެން ބަހުރުވައަކުން ދަންނަވާނަމަ ޤާސިމުގެ ތައްޕާހުން ތެމިގެން ތިބި ބަޔަކު، އޭނާއާ ގުޅެން މަޖްބޫރުވުމުން ދެން މެންބަރުންގެ ޚިޔާލުހޯދަންޖެހޭ ސަބަބަކީ ކޮބައިބާއެވެ؟

4- ހަތަރުވަނަ ހެއްކަކީ، ޑރ. ޙަސަންގެ ލާދީނީ މައްސަލައެެވެ. 2008 ގައި އެބުނާ ޚިޔާލު ހޯދި ސާރވޭގައި ޑރ. ޙަސަން ސަޢީދަކީ ދީނާ ޚިލާފު ކަންތައްތައް ކޮށްފައިވާ މީހެއް ކަމަށާއި، އޭނާ ލިޔެފައިވާ ފޮތުގައި އުއްމަތުގެ އިޖްމާޢާ (އެމީހުން ބުނާގޮތުން) ޚިލާފަށް މުރުތައްދުވާ މީހުން މަރަން ނުޖެހޭނެކަމަށް ލިޔެފައިވާ ކަމަށާއި، މިކަމާމެދު ޢަދާލަތުގެ މިބުނެވުނު މީހުން އަޑީގައި ތިބެގެން ސަލުފު ޖަމުޢިއްޔާގެ މީހުން ލައްވައި، ޙަސަނާ އިދިކޮޅަށް ފޮތެއް ލިއުއްވައި، ފޮތް ބަހާފައިއޮވެ، މިހާރު ޑރ. ޙަސަން މާމޮޅު އިސްލާންކަން ގަދަ ރަނިންމޭޓަކަށް ވާއިރު، މިއީ ހަމަ ސީދާ ރައްޔިތުން އޮޅުވާލުމަށް މަޢުރޫފުމެން ހިންގަމުންދާ ޔަހޫދީ ޖަރީމާއެއް ކަމާމެދު އަޅުގަނޑު ކުޑަވެސް ޝައްކެއް ނުކުރަމެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ އިލްތިމާސަކީ ދީނޭ ކިޔައިގެން ދިވެހި ލޮބުވެތި ރައްޔިތުން އޮޅުވާލަން މިމީހުން ރާވަމުންދާ މަޅިތަކުގައި ރައްޔިތުން ނުޖެހުމަށެވެ. އަޅުގަނޑު މިދަނޑިވަޅުގައި މަތީގައި ބަޔާންވެދިޔަ ޢަދާލަތުގެ މީހުންނަށް އިލްތިމާސް ކުރަނީ ﷲ އަށް ބިރުވެތި ވުމަށެވެ. ދީނަށާއި ޤައުމަށް ތެދުވެރިވުމަށެވެ. ތިމާމެންނަކީ މިދުނިޔެ ދޫކޮށް ދާންޖެހޭނެ ބައެއްކަން ދަނެ، އާޚިރަތާމެދު ތިމާމެންގެ އީމާންކަން ވަރުގަދަ ކުރުމަށެވެ. މާތް ﷲ އަހަރެމެން އެންމެންނަށް ހިދާޔަތާއި ތައުފީޤު ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން! وَمَا عَلَيْنَا إِلاَّ البَلاَغُ

19 ޖުލައި 2013

ޙުސައިން ރަޝީދު އަޙްމަދު

ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަށް 30 އަހަރު ފުރުމުގެ މުނާސަބާ މިއަދު (7 މެއި 2013 ގައި) ފާހަގަ ކުރަމުން އަންނަ އިރު ތަނަށްވަނީ ގިނަގުނަ ތަރައްޤީއާއި ކުރިއެރުން ލިބިފައެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ އަހަރާއި މި އަހަރުވެފައިވަނީ ތަނަށް ވަޞީލަތްތައް އިތުރުވަމުން އަންނަ އަހަރަކަށެވެ. މި ލިޔުމުގައި މި ބަލައިލަނީ މަރުކަޒުގެ ތަރައްޤީގެ ދުވެލީގެ މައްޗަށެވެ.

ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަކީ ކޮމިއުނިޓީ ސްކޫލް އިމާރާތް ކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލ. ފޮނަދޫގައި އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ސްކޫލެކެވެ. ސްކޫލްގެ ބިންގާ އަޅާފައިވަނީ 1980 ވަނަ އަހަރު އޮކްޓޯބަރ މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ހިޖްރީ ސަނަތުން 1400 ވަނަ އަހަރު ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ 11 ވަނައަށްވީ ހޯމަދު ދުވަހުއެވެ. ބިންގާ އަޅުއްވައިދެއްވީ އޭރު ހައްދުންމަތީގެ އަތޮޅުވެރިއަކަށް ހުންނެވި އަލްފާޟިލް އިސްމާޢީލް މުޙައްމަދު (ޖަންބު ދޮން އިސްމާޢީލް) އެވެ.

ސްކޫލް އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށްފަހު ދިމާވި ދަތިތަކެއްގެ ސަބަބުން އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ނުގޮސް ދުވަސްތަކަކަށް މަޑުޖެހޭގޮތްވިއެވެ. މިކަމުގެ ހައްލެއް ހޯއްދެވުމުގެ ގޮތުން މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމު ކުރިއަރުވާ މަރުކަޒުގެ ޑިރެކްޓަރ އަލްއުސްތާޛް މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް ލުޠުފީ ފޮނުއްވިއެވެ. ލުޠުފީ ފޮނަދުއަށް ދުރުވެ ވެރިންގެ މަޝްވަރާއާއި އެކު ފޮނަދޫގައި ތިބި އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނާ ވާހަކަދައްކާ ކަން އޮތްގޮތް އޮޅުންފިލުވައިދެއްވާ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.

ސްކޫލް އިމާރާތްކޮށް ނިމި 1983 ވަނަ އަހަރު މޭމަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހު ސްކޫލް ހުޅުވައިދެއްވީ އޭރުގެ ތަޢުލީމީ ވަޒީރު އޮނަރަބަލް އަލްއުސްތާޛް މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިންއެވެ. ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު ހުޅުވުނު އިރު ކިޔަވާކުދިންގެ ގޮތުގައި ޖުމުލަ ތިބީ 278 ދަރިވަރުންނެވެ. އޭގެތެރެއިން 79 ދަރިވަރުންނަކީ ލ. އަތޮޅު ފޮނަދޫ ފިޔަވައި އެހެން ރަށްރަށަށް ނިސްބަތްވާ ދަރިވަރުންނެވެ. މަރުކަޒު ހުޅުވި ކިޔަވައިދޭން ފެށުނުއިރު ކިޔވައިދިނުމުގެ މަސައްކަތާއި އިދާރީ މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށް ތިއްބެވީ އެންމެ 6 ބޭފުޅުންނެވެ. މި ހަ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ މިހާރު މާވަސު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ ގޮނޑީގައި އިންނެވި ލ. މާވަށު ދުންފިނިގޭ ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް ޖަމާލު އަބޫބަކުރެވެ.

ފުރަތަމަ ކިޔަވައިދޭން ފެށުނު އިރު ރަސްމީ ކުލާސްތައް ހަމަޖައްސާފައިވަނީ ގްރޭޑް 3 އާއި ހަމައަށެވެ. ރަސްމީކޮށް ތާވަލް ކުރެވިގެން އޭރު ކިޔަވައިދެނީ ދިވެހި، އިސްލާމް، އިނގިރޭސި، ހިސާބު އަދި ތިމާވެށި މި ފަސް މާއްދާއެވެ. މީގެ އިތުރުން އަމަލީ ފަންނުތަކާއި ހަށިގަނޑުގެ ތަރުބިއްޔަތުވެސް އޮވެއެވެ. މި ދެންނެވިގޮތަށް ކިޔަވައިދިނުމުގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ދިޔައިރު ރަސްމީ ތަޢުލީމުގެ އެންމެ މަތީ ކުންނަކީ ފަށާ ތަޢުލީމުގެ އޭރުގެ މިންގަނޑު ކަމަށްވާ ގްރޭޑް 5 އާއި ހަމައަށެވެ.

ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގައި ގްރޭޑް 7 އާއި ހަމައަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށުނީ 1989 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އަދި 1995 ވަނަ އަހަރު ޕްރީ އަށެއްގައި ކިޔެވި ދަރިވަރުންނާއި އޭރު ގްރޭޑް 7 ގެ ދަރިވަރުންނާއި އެކު ދެވުނު އެންޓްރޭންސް ޓެސްޓުން ގްރޭޑް 8 އުފެއްދޭވަރަށް ދަރިވަރުން ފާސްވެ. 1996 ވަނަ އަހަރު ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގައި ގްރޭޑް 8 އުފެއްދުމުގެ ހުއްދަ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނުން ދެއްވުން ވެގެންދިޔައީ ހައްދުންމަތި މިއަދު މިދެކޭ ތަރައްޤީއާއި ތަހްޒީބުގެ ބިންގާ ކަމުގައެވެ.

1996 ވަނަ އަހަރު ފެށިގެން ދިޔަ ޘާނަވީ ކުލާހުގެ ދަރިވަރުން ޘާނަވީ މަރުޙަލާގެ ކިޔެވުން ނިންމައި ޖީސީއީ އޯލެވެލް އިމްތިހާނާއި އެސްއެސްސީ އިމްތިހާނުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އިށީންނީ 1998 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއީ މި ދެ އިމްތިހާނު ލ. އަތޮޅުގައިވެސް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބޭއްވުނު ފަހަރުކަން ފާހަގަ ކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.

ޘާނަވީ ފެންވަރަށް ކިޔަވައިދިނުން ކުރިއަށްގޮސް އެ ހިސާބުން ކިޔެވުން ނިންމާލެވެން ނެތްކަމުގެ ޚިޔާލު އުފެދި މަރުކަޒުގެ ބެލެނިވެރިންނާއި ފޮނަދޫގައި ހުރި ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކާއި އެކިއެކި އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ މަސައްކަތުން 2004 ވަނަ އަހަރު ޖޫންމަހުގެ 25 ވަނަ ދުވަހު މަރުކަޒުގައި މަތީ ޘާނަވީ ކުލާސް އުފައްދައި ބިޒްނަސް ސްޓްރީމް ކިޔަވައިދޭން ފެށިއެވެ. ދަތިތަކަކާއި އެކު މަތީ ޘާނަވީ ނިންމައި އިމްތިޙާނުގައި ބައިވެރިވި ދަރިވަރުން ހޯދި ނަތީޖާތަކަކީ ހިތްހަމަޖެހޭފަދަ ރަނގަޅު ނަތީޖާތަކެއްކަން ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.

1983 ވަނަ އަހަރު ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު ހުޅުވުނު އިރު ތަނުގައި ހުރީ މައިގަނޑު 3 އިމާރާތެވެ. އެއީ ހަތަރު ކުލާސް ކޮޓަރީގެ ޖާގަ އޮންނަ ވަރުގެ މާލަމަކާއި (ކުރީގެ ޖަލްސާކުރާ ހޯލާއި) ވަކިންހުރި އެއް ކުލާސްކޮޓަރިއާއި އިޖްތިމާޢީ ތަޢުލީމުދޭ ކުލާސް ކޮޓަރި ހިމެނޭ ބަޔަކާއި ހެޑްމާސްޓަރު ހުންނަވާ ގެއާއި އޮފީސް އިމާރާތް ހިމެނޭ ބައެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ވަކިން ހަދާފައިވާ ކުޑަ ފާޚާނާ ބަރިއެއްވެސް ހުއްޓެވެ. ކުރިން މި ދެންނެވި އިމާރާތްތަކުގެ އިތުރުން މަރުކަޒުގައި 1994 ވަނަ އަހަރު 4 ކުލާސް ކޮޓަރި ހިމެނޭ އިމާރާތަކާއި ފާޚާނާ ބައރިއަކާއި (މިހާރު ބޭނުންކުރަމުން އަންނަ ފާޚާނާ ބަރި) ގުދަނެއް ހިމެނޭ އިމާރާތެއް އަޅާފައި ވެއެވެ. މި ދެންނެވި ހަތަރު ކުލާސް ކޮޓަރި ފިޔަވައި އެއްވެސް އިމާރާތެއް އޭރު ފަންގިފިލާ ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.

ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަށް ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ލިބިފައިވަނީ 1988 ވަނަ އަހަރު ފޮނަދޫ އަމިއްލަ ފަރާތަކުން ހިންގަމުން ގެންދިޔަ ޖަނަރޭޓަރަކުންނެވެ. އެއީ ކުރިން ފޮނަދޫގައި ވެރިކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ރާމިޒްގެ ގެއެއް ކަމަށްވާ މަޅަނބުގޭގައި ހުރި ޖަނަރޭޓަރަކުންކަން އަދުގެ ޖީލުތަކުގެ މަޢުލޫމާތަށްޓަކައި ބަޔާންކުރުން މުހިންމުކަމަށް ފެންނާތީ މި ނުކުތާ ފާހަގަ ކޮށްލަމެވެ.

ބެލެނިވެރިން އިސްނަންގަވައިގެން ސައިންސް ލެބޯރެޓަރީއެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފަށައި 2002 ވަނަ އަހަރުގެ މޭމަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު ވަނީ ހުޅުވާފައެވެ. މިތަނުގައި ބޭނުންކުރާނޭ ބައެއް އާލާތާއި ކެމިކަލް ފޮނަދޫގެ އަމިއްލަ ފަރާތެއްކަމަށްވާ އެލްޕާސޯ މުޙައްމަދުފުޅު ހަދިޔާކޮށްފައި ވާކަމީ ފާހަގަ ކޮށްލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ސައިންސް ލެބޯރެޓަރީ ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި އޭރު ތަޢުލީމާބެހޭ ވަޒީރު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި ކޮމްޕިއުޓަރ ލެބެއް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި އިމާރާތެއް ބެލެނިވެރިން ތައްޔާރުކޮށްފިނަމަ އެ ވުޒާރާގެ ފަރާތުން 15 ކޮމްޕިއުޓަރު ސިސްޓަމް ދެއްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހިނދު ލިބިގެންދިޔަ ރަނުގެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ބެލެނިވެރިން ހިއްޕަވާ 2002 ވަނަ އަހަރު ނޮވެމްބަރ މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުގެރޭ ކޮމްޕިއުޓަރ ލެބެއް ހުޅުވޭވަރު ހެދިއެވެ.

1983 ވަނަ އަހަރު ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު ހުޅުވި ކިޔަވައިދޭން ފެށުނުއިރު އުނގަންނައިދިނުމުގެ އެހީގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާނޭ އެއްވެސް ވަޞީލަތެއް ނުހުރެއެވެ. އޭރުގެ މުދައްރިސުން ކިޔަވައިދެއްވީ އެ މުދައްރިސަކު ކިޔަވައިދޭ މާއްދާއަށް މުޤައްރަރުގައި ހިމެނިފައިވާ ފެންވަރަށް ބަލައިގެން އަމިއްލައަށް ބައިތައް ކަނޑައަޅައިގެންނެވެ. އެހީގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް އޭރު ހަމައެކަނި ހުރީ ޔުނިޓް ފޮތްތަކެއްގެ ނަން ދެވިފައިވާ އިނގިރޭސި ފޮތްތަކަކާއި ދިވެހި ފޮތެކެވެ. އެހެން މާއްދާތަކަށް ތައްޔާރުވަނީ އެ މުދައްރިސަކަށް ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތަށް ބަލައިގެން އޭގެ އެހީގައެވެ.

1986 ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މަރުކަޒަށް ޗާޕް މެޝިނެއް ލިބުނެވެ. އެއީ އަތުން އަނބުރައިގެން ޗާޕްކުރާ މެޝިނެކެވެ. 1999 ވަނަ އަހަރުވެގެންދިޔައީ ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގެ ވަޞީލަތްތަކަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިގެންދިޔަ އަހަރަކަށެވެ. މަރުކަޒަށް ފުރަތަމަ ކޮމްޕިއުޓަރެއް ލިބުނީ އެ އަހަރުއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކިޔަވައިދިނުމުގެ އެހީ ތައްޔާރުކުރުމާއި ޓެސްޓް ޕޭޕަރު ތައްޔާރުކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް ވަރަށްބޮޑު ހަލުވިކަމަކާއި ފަސޭހަކަމެއް ލިބިގެން ދިޔައެވެ. ފުރަތަމަ ފޮޓޯކޮޕީ މެޝިނެއް ލިބުނީ 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. ހަމަ އެ އަހަރު އިތުރު ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެއްވެސް ލިބިގެން ދިޔައެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ ކިޔަވާކުދިން ސްކޫލް ނިންމާއިރު ކޮމްޕިއުޓަރުގެ އަސާސީ މިންވަރު އުނގަންނަވައިދެއްވުމަށް ސަރުކާރުން އެކުލަވާލެއްވި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ލިބުނު ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމެކެވެ. އޭގެފަހުން މިހާތަނަށް އައިއިރު ވަޞީލަތްތައް މިއަދު މިވަނީ ވަރަށްބޮޑަށް ތަރައްޤީވެފައެވެ.

ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކިޔަވާކުދިންގެ ޖަމިއްޔައެއް އުފެދުނީ 1988 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ސްކޫލްގައި ފުނަ، ކާނި، މަދޮށި އަދި ހެލަނބެލީގެ ނަމުގައި ހަތަރު ހައުސް އުފެއްދިއެވެ. އަދި ފަހުން ހެލަނބެލި ހައުސްގެ ނަންވަނީ ކުރެދި ހައުސްއަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ. ހައުސްތަކުގެ މެދުގައި ފުރަތަމަ ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތް ބާއްވާފައި ވަނީވެސް 1988 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އޭގެ ދެއަހަރުފަހުން އަންހެންކުދިންނަށް ބަށި މުބާރާތް އަދި ފިރިހެންކުދިންނަށް ފުޓްބޯޅައާއި ވޮލީ މުބާރާތް ބާއްވަމުން ދިޔައެވެ. މިގޮތުގައި ކުރިއަށްގޮސް 1993 ގައި ފުރަތަމަ ނެޓްބޯޅަ މުބާރާތް ބޭއްވުނެވެ. އަދި 2000 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ބަށި މުބާރާތް ބޭއްވުން ހުއްޓާލާ އަންހެންކުދިންނަށް ވޮލީ އާއި ނެޓްބޯޅަ އަދި ފިރިހެން ކުދިންނަށް ވޮލީ އާއި ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތްތައް ބާއްވަމުން ދިޔައެވެ.

1988 ވަނަ އަހަރު ހައުސް ޙަރަކާތްތަކުގެ އިތުރުން މަރުކަޒުގައި ސްކައުޓް ޙަރަކާތް ފެށިއެވެ. އޭރު ސްކައުޓް ލީޑަރަކަށް ހުންނެވި މިދިޔަ 2012 ވަނަ އަހަރުންފެށިގެން ސްކޫލްގެ ޕްރިންސިޕަލްގެ މަޤާމު ހުންނެވި ޢަބްދުﷲ ނަސީހް އެވެ. 2001 ވަނަ އަހަރު ޓެނިސް އެސޯސިއޭޝަންގެ ފަރާތުން ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ޓެނިސް ތަޢާރަފް ކުރުމަށް ހިންގެވި ޕްރޮގްރާމްގެދަށުން ފޮނުއްވެވި ކޯޗެއްގެ އެހީގައި ދައިވަރުންނަށް ޓެނިސް ކުޅޭން ދަސްކޮށްދޭން ފެށުނެވެ. 1994 ގައި ފެށުނު ކެޑޭޓް ޙަރަކާތް ކުރިއަށްގޮސް 100 ކެޑޭޓުންނާއި އެކު 1999 ގައި ކެޑޭޓުން ހުޥާކުރުމުގެ ފުރަތަމަ ރަސްމިއްޔާތު ބޭއްވިފައި ވެއެވެ. އަދި 2009 ވަނަ އަހަރު ސްކޫލްގައި ބޭންޑް އުފެދުނެވެ.

ލ. އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒުގެ ޙަޔާތުން 30 އަހަރު ވޭތުވިއިރު ތަން ހިންގެވުމަށް 27 ޕްރިންސިޕަލުން ޙަރަކާތްތެރި ވެފައިވެއެވެ.

ނޯޓް: މިއީ ލ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަށް 25 އަހަރު ފުރުމުގެ މުނާސަބަތުގައި ޑޮކިއުމެންޓްރީއެއް ތައްޔަރުކުރުމަށް އޭރު މަރުކަޒުގެ މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ޙަރަކަތްތެރިވެލެއްވި މިވަގުތު އަތޮޅު ކައުންސިލް މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވި އިބްރާހިމް އަނީސާއި ސްކޫލްގެ ދޭސީ މުދައްރިސުން ލިޔެ ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ދިގު ރިޕޯޓަށް އަޙްމަދު ރަޝީދު ލިޔެވެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.

މާވަށު ކައުންސިލަރުން

ކައުންސިލް އިންތިޚާބު ވުމަށް ފަހު މާވަށު ރައްޔިތުންގެ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ހުރި ދެމިލިޔަނެއްހައި ރުފިޔާ ކައުންސިލަށް ލިބިފައިހުރެމެ ރައްޔިތުންނަށް ކަމެއް ކޮށްދެވިފައި ނުވާކަމީ ކައުންސިލަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ލަދުގަންނަން ޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ނަން ހާމަކުރުމަށް ނޭދޭ މާވަށު ކައުންސިލް މެންބަރެއް ބުނެފިއެވެ.

މާވަށު ބައެއް ރައްޔިތުން ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާއި މެދު ސުވާލު އުފައްދައި ސޯޝަލް މީޑިއާ ތަކާއި ހޮޅުއަށި ތަކުގައި ފާޑުކިޔަމުން ދާ ދިއުމާއި މެދު މާވަށު ކައުންސިލަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އެކަމާއި މެދު ދެކިލައްވާ ގޮތް ހާމަކުރައްވަމުން އެ ކައުންސިލް މެންބަރު ވިދާޅުވީ ކައުންސިލުން ރަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ކަންތައްތައް ކޮށްދިނުމުގައި ބަލަންޖެހޭނީ ސަރުކާރުން ދެއްވާ އެއްޗަކަށް ނޫން ކަމަށެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެން ބުނަމުން މިދަނީ މީ ރައްޔިތުން އަޅުގަނޑުމެންނާއި ހަވާލުކުރި އިރުގަ (ކައުންސިލަރުކަން) ރައްޔިތުން އަތުގަ ހުރި ގާތްގަނޑަކަށް ދެމިލިޔަނެއްހާ ރުފިޔާ. އެ ފައިސާ ހުރެ ކައުންސިލުން ރައްޔިތުނަށްޓަކައި ކަންތައް ތަކެއް ނުކޮށްދެވުން އެއީ ކައުންސިލަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ލަދުގަންނަން ޖެހޭ ކަމެއް." ކައުންސިލް މެންބަރު ވިދާޅުވިއެވެ.

މާވަށު ބައެއް ރައްޔިތުން ތުހުމަތު ކުރާގޮތުން ކައުންސިލް އިންތިޚާބް ވެގެން އައިއިރު ރާއްޖޭގައި އޮތީ ކައުންސިލުން ޤަބޫލު ނުކުރާ ނުވަތަ ކައުންސިލް މެންބަރުން ނުރުހޭ ސަރުކާރެއްކަމުން ޤަސްދުގައި އެ ސަރުކާރު (އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރު) ބަދުނާމު ކުރުމަށް ރަށުގެ ތަރައްޤީ އާއި ރައްޔިތުންނަށް ކަމެއް ކޮށްނުދީ ތިބީ ކަމަށެވެ.

"2010 އަދި 2011 ނިމިގެން ދިޔައިރުވެސް ރަށަށް އެއްވެސް ކުރިއެރުމެއް ހޯދާކަށް ކައުންސިލުން ހިތަށްވެސް ނާރުވާ. 2012 ފެބްރުއަރީގައި ނަޝީދު ވެރިކަމާ ދުރުވެ ވަހީދު އެރި ހިސާބުން ފެށިގެން މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ ކަމާ ކަންފަށާ ރައްޔިތުންގެ ބަޖެޓުން ރަށުގެ އެއްވެސް ރައްޔިތަކަށް އަންގާލުމެއް ނެތި އެ ފައިސާ ޚަރަދުކޮށްގެން ވަނީ ޕްރީ ސްކޫލެއް އަޅާފަ." މާވަށު ކައުންސިލުން ޤަސްދުގައި ރަށު ތަރައްޤީއަށް އޭރު ކަމެއް ކޮށްނުދީ ތިބިކަމަށް ބުނެ ތުހުމަތުކުރާ އެ ރަށު ޒުވާނަކު ބުނެފައިވަނީ މިހެންނެވެ. މިކަމާ މެދު މާވަށުން ކައުންސިލުން އެލްއޭ ނިއުސްއާއި ވާހަކަދެއްކެވި ކައުންސިލަރު ވިދާޅުވީ ރައްޔިތުން ކައިރީގައި ސީދާގޮތެއްގައި އެ ފައިސާ ޚަރަދުކުރަން އަހާފައި ނުވާކަމަށެވެ.

"ރައްޔިތުން ކައިިރީގަ ސީދާ ގޮތެއްގަ ނުވެއް އަހާ މީގަ ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިންނޭ ޕްރީ ސްކޫލް ހަދަނީ. ރައްޔިތުންގެ ޕްރީ ސްކޫލް ހަދާ ވާހަކަ ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ފޯރުކޮށްދީފަ ވަނީ. އެވާހަކަ ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ފޯރުކޮށްދެވުނު. އޭގަ ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރި ދުވަހު ފަންޑު ހޯދައިގެން އެކަން ކުރާވާހަކަ ދެއްކީ." ކައުންސިލް މެންބަރު ވިދާޅުވީ އެ ފައިސާ އެޖެސްޓްކޮށް ނިމިފައިވާ ކަމަށާއި އެ ފައިސާ އަނބުރާ ޖަމާކޮށްދޭނެ ކަމަށެވެ.

 ކައުންސިލް މެންބަރު މިހެން ވިދާޅުވި ނަމަވެސް މާވަށު ބައެއް ރައްޔިތުން ބުނަނީ ރައްޔިތު މީހާއަށް އެކަންކަން ނޭންގުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ސިއްރަކީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުގައި މާވަށަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނުވެ، މިހާރު ރައީސް ކަމަށް އަރާވަޑައިގެން ހުންނެވި ވަހީދު ހަސަން މަނިކުގެ ވެރިކަމަށް އަރާ އެރަށުގައި ޕްރީ ސްކޫލެއް އަޅައިދެއްވިކަމަށް ބުނެ އެކަން އެގޮތަށް ދެއްކުމަށް ކަމަށެވެ. އަދި ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް މަކަރާއި ޙީލަތް ހެދުމުގެ ބޭނުމުގައި ކަމަށެވެ.

"ރަށު ރައްޔިތުން ކައިރީ މިއީ މިހާރު މިއޮތް ވަހީދު ސަރުކާރު ޙަވާލުވެ އެ ސަރުކާރުން ކޮށްދެއްވި ކަމެކޭވެސް އެބަހުރި ބުނެ ވާހަކަ ދައްކާފަ." މާވަށު ކައުންސިލަށް ތުހުމަތުގެ އިނގިލި ދިއްކުރަމުން އެރަށު ރައްޔިތަކު ބުންޏެވެ.

މިކަމާ ގުޅިގެން މާވަށު ކައުންސިލް މެންބަރު ވިދާޅުވީ އޭރުވެސް ފައިސާ ހުރި ކަމަށާއި ނަމަވެސް އޭރު މަސައްކަތްކުރީ ކައުންސިލްގެ އެއްވެސް ޕްލޭނެއް ނެތި ކަމަށެވެ.

"މީގެ އިތުރުން 2013 ފެށުނުފަހުން ސޯޝަލް މީޑިއާ ފޭސްބްކްގައި މާވަށު މީހުން ދުވަހަކުވެސް ނުދެކޭހާ ބޮޑެތި ތަރައްޤީ ރަަށަށް (މާވަށަށް) ލިބިގެންދާނެ އަހަރެއް ކަމަށް ބުނެ ލިޔަން ފެށި."

މާވަށު ކައުންސިލްގެ މަސައްކަތާއި މެދު ސުވާލު އުފައްދާ ފަރާތްތަކުން ކައުންސިލް މެންބަރުންނަށް އަމާޒުކުރާ ސުވާލަކީ ވޭތުވެދިޔަ ތިން އަހަރު ކޮބައިތޯއެވެ؟ ހަމަ ޕްލޭން ކުރެއްވީތޯއެވެ؟

"ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރު އޮތް އިރު އެމީހުން ބުނަމުން ދިޔައީ މާވަށު ބަޖެޓްގަ ރަށަށް ޚަރަދުކުރަން އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއްވެސް ނެތޭ. މާވަށަށް ރައީސް ނަޝީދު ސަރުކާރުގަ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށްދެޔޭ." ކައުންސިލަރުން ސިޔާސީ ގޭމު ޖައްސާކަމަށް ތުހުމަތު ކުރަމުންދާ އެރަށު ރައްޔިތުންގެ ވާހަކަ ހުރީ މިހެންނެވެ.

މާވަށު ރައްޔިތުންނާއި ކަންކަން ހިއްސާ ނުކުރާ ވާހަކަ އެރަށު ރައްޔިތުން ދައްކަމުންދާއިރު އެލްއޭ ނިއުސްއަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވި ކައުންސިލް މެންބަރުވެސް ވަނީ ކައުންސިލުން ނިންމާ ކަންތައްތައް ހިއްސާކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް ރައްޔިތުންނާއި ހިއްސާ ނުކުރާކަމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ.

"ތިކަލަ ގޮތެއް ނެތް. އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް މި ފާހަގަ ކުރަމުންދަނީ ކައުންސިލް ހިނގަމުންދަނީ ކައުންސިލެއް ހިނގަމުންދާ ކަހަލަ އުޞޫލަކުން ނޫނޭ. މީ އަޅުގަނޑުމެން ދެ އަހަރު މިވީ ޕްލޭނެއް ނެތި މަސައްކަތް ކުރާތާ. ކައުންސިލްގެ ޕްލޭނެއްނެތި. ނަސީބު ދިމާކުރި ގޮތުން މިއަހަރު ކައުންސިލްގެ ޕްލޭނެއްގެ ދަށުން މި މަސައްކަތް ކުރަނީ." ކައުންސިލް ހިނގަމުންދާ ގޮތާއި މެދު ހިތްހަމަޖެހިނުލައްވާ ކަމަށް މާވަށު ކައުންސިލް މެންބަރު ވިދާޅުވާ އިރު ރަށު ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނެއް ހަދައި އެ ޕްލޭންވެސް ރައްޔިތުންނާއި ހިއްސާކޮށްފައި ނުވާކަމަށްވެސް އެ ކައުންސިލް މެންބަރު މަޢުލޫމާތު ދެއްވިއެވެ.

މާވަށުގެ ކަރަންޓްގެ ޙާލަތު ގޯހުން ގޯހަށް ގޮސްފައި ވުމާއި އެރަށުގެ ތިލަވަމުން އަންނަ ބަނދަރުގެ މަސައްކަތް ފަށާފާނެ ކަމުގެ ކޮޅުމަތި ފެނި އެކަން ނުފެށި ލަސްވަމުން އަންނާތީވެސް ރައްޔިތުން ތިބީ މާޔޫސް ކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ކައުންސިލް މެންބަރު މާވަށުގެ ބަނދަރު މަސައްކަތާއި މެދު ވިދާޅުވީ ބަނދަރު ހެދުމުގެ ކަންތަކަށް ވެފައި އޮތީ ކިހިނެތްކަމެއް އަދި ވަނީ ކައުންސިލަށްވެސް ސާފުނުވެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެ ޕްރޮޖެކްޓް ހިންގުމާއި ޙަވާލުވެފައިވާ އަމީން ކޮންސްޓަރަކްޝަން އާއި ހައުންސިން މިނިސްޓްރީއާއި ދޭތެރޭގައި ކޮންމެވެސް ކަހަލަ މައްސަލަ ތަކެއް އުޅޭކަމަށް މަޢުލޫމާތެއް ލިބިފައި ވާކަމަށެވެ.